Filozofia

Wolna wola w chrześcijaństwie

Poglądy chrześcijaństwa łacińskiego na wolną wolę i łaskę są często przeciwstawiane predestynacji w protestanckim chrześcijaństwie reformowanym, zwłaszcza po kontrreformacji, ale w zrozumieniu odmiennych koncepcji wolnej woli równie ważne jest zrozumienie odmiennych koncepcji natury Boga, skupiając się na idei, że Bóg może być wszechmocny i wszechwiedzący nawet wtedy, gdy ludzie nadal korzystają z wolnej woli, ponieważ Bóg przekracza czas.

Papieska encyklika o wolności człowieka Libertas Praestantissimum papieża Leona XIII (1888) zdaje się nie rozstrzygać kwestii relacji między wolną wolą a determinizmem: czy właściwym pojęciem jest pojęcie compatibilistyczne, czy libertariańskie. Wśród cytatów wspierających kompatibilizm znajduje się ten ze św. Tomasza (przypis 4) pod koniec paragrafu 6, dotyczący przyczyny zła („Natomiast gdy grzeszy, działa w opozycji do rozumu, jest poruszany przez innego i pada ofiarą obcych błędnych pojęć”), oraz podobny passus sugerujący naturalną, przyczynowo-skutkową funkcję ludzkiej woli („harmonia z jego naturalnymi skłonnościami”, „Stwórca woli”, „przez którego wszystkie rzeczy są poruszane zgodnie ze swoją naturą”) pod koniec paragrafu 8 (przy rozważaniu problemu, w jaki sposób łaska może mieć wpływ na wolną wolę). Z drugiej strony, metafizyczny libertarianizm – przynajmniej jako swego rodzaju możliwość odwrócenia kierunku swojego działania – sugeruje odwołanie się do znanego filozoficznego terminu wolność metafizyczna na początku paragrafu 3 oraz, do pewnego stopnia, kontrastowe porównanie zwierząt, które zawsze działają „z konieczności”, z ludzką wolnością, dzięki której można „albo działać, albo nie działać, robić to, albo tamto”.

Krytykę, która wydaje się mniej lub bardziej wspierać popularne poglądy niekatibilistyczne, można znaleźć w niektórych dokumentach papieskich zwłaszcza w XX wieku, nie można tam jednak znaleźć wyraźnego potępienia determinizmu przyczynowego w jego najogólniejszej formie. Częściej dokumenty te skupiają się na potępieniu fizykalizmu/materializmu i podkreśleniu znaczenia wiary w duszę, jako niefizyczną niepodzielną substancję wyposażoną w intelekt i wolę, która w (być może nieprecyzyjny) sposób decyduje o ludzkim postępowaniu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *